UKCA a CE – jak brytyjskie oznakowanie odnosi się do norm Unii Europejskiej?

Jan

Jul 16

8 min read

Po Brexicie na rynku brytyjskim pojawiło się oznakowanie UKCA, czyli UK Conformity Assessed. Miało ono zastąpić oznakowanie CE dla produktów wprowadzanych na rynek Wielkiej Brytanii. W praktyce temat okazał się bardziej skomplikowany, ponieważ przepisy były kilkukrotnie przesuwane, a Wielka Brytania nadal uznaje oznakowanie CE dla wielu kategorii produktów.

Dla importera najważniejsze pytanie brzmi więc nie: „czy UKCA zastąpiło CE?”, tylko:

na jaki rynek wprowadzam produkt i jakie oznakowanie jest wymagane dla tej konkretnej kategorii produktu?

Inaczej wygląda sytuacja dla rynku Unii Europejskiej, inaczej dla Wielkiej Brytanii, a jeszcze inaczej dla Irlandii Północnej.

1. Co to jest UKCA?

UKCA, czyli UK Conformity Assessed, to brytyjskie oznakowanie zgodności stosowane dla produktów wprowadzanych na rynek Great Britain, czyli Anglii, Szkocji i Walii.

Podobnie jak CE, znak UKCA nie jest znakiem jakości ani certyfikatem handlowym. Oznacza, że producent deklaruje zgodność produktu z właściwymi przepisami obowiązującymi w Wielkiej Brytanii.

UKCA może dotyczyć między innymi produktów, które wcześniej w UE podlegały CE, takich jak:

urządzenia elektryczne,

urządzenia radiowe,

maszyny,

zabawki,

środki ochrony indywidualnej,

urządzenia gazowe,

urządzenia ciśnieniowe,

sprzęt pomiarowy,

produkty objęte EMC,

produkty objęte RoHS,

dźwigi,

łodzie rekreacyjne,

wyroby pirotechniczne.

Nie oznacza to jednak, że każdy produkt w Wielkiej Brytanii musi mieć UKCA. Tak jak przy CE, najpierw trzeba sprawdzić, czy produkt podlega konkretnym przepisom wymagającym oznakowania zgodności.

2. UKCA a CE – podstawowa różnica

CE jest oznakowaniem zgodności dla rynku Unii Europejskiej oraz Europejskiego Obszaru Gospodarczego. UKCA jest oznakowaniem zgodności dla rynku Great Britain, czyli Anglii, Szkocji i Walii.

Najprościej:

CE – rynek UE/EOG oraz Irlandia Północna,

UKCA – rynek Great Britain,

UKNI – specjalne oznakowanie stosowane w określonych przypadkach dla Irlandii

Północnej, gdy w ocenie zgodności uczestniczy jednostka brytyjska.

UKCA nie zastępuje CE na rynku Unii Europejskiej. Jeżeli produkt ma być sprzedawany w Polsce, Niemczech, Francji, Czechach lub innym kraju UE, nadal potrzebne jest CE, jeżeli produkt podlega przepisom CE. Sam znak UKCA nie wystarcza do wprowadzenia produktu na rynek UE.

Z drugiej strony, na rynku Great Britain dla wielu produktów nadal można używać CE zamiast UKCA, ponieważ Wielka Brytania utrzymała uznawanie CE w wielu sektorach. To jest praktycznie najważniejsza zmiana w porównaniu z pierwotnymi planami po Brexicie.

3. Czy CE nadal wystarcza w Wielkiej Brytanii?

Dla wielu kategorii produktów — tak, CE nadal może być używane na rynku Great Britain. Wielka Brytania zdecydowała się dalej uznawać CE obok UKCA dla szerokiej grupy produktów.

Oznacza to, że w wielu przypadkach importer może wprowadzać produkt na rynek brytyjski z oznakowaniem CE, bez konieczności natychmiastowego przechodzenia na UKCA.

Nie wolno jednak traktować tego jako zasady absolutnej dla każdego produktu. Trzeba sprawdzić sektor. Niektóre grupy produktów mogą mieć szczególne zasady, terminy przejściowe albo osobne wymagania.

Praktycznie przed sprzedażą w UK trzeba sprawdzić:

czy produkt podlega UKCA/CE,

czy dla tej kategorii Wielka Brytania nadal uznaje CE,

czy produkt ma prawidłową deklarację zgodności,

czy zastosowano właściwe normy,

czy dokumentacja techniczna obejmuje wymagania rynku brytyjskiego,

czy wymagany jest udział jednostki zatwierdzonej lub notyfikowanej.

4. Great Britain a Irlandia Północna

To jedna z najważniejszych rzeczy, które importerzy często mylą.

UKCA dotyczy rynku Great Britain, czyli:

Anglii,

Szkocji,

Walii.

UKCA zasadniczo nie jest oznakowaniem właściwym dla Irlandii Północnej. W Irlandii Północnej nadal stosuje się zasady związane z CE, ponieważ rynek ten funkcjonuje inaczej w relacji do przepisów UE.

Jeżeli produkt jest wprowadzany na rynek Irlandii Północnej, trzeba sprawdzić zasady CE oraz ewentualnie UKNI. Oznaczenie UKNI może być potrzebne, gdy w procedurze oceny zgodności dla Irlandii Północnej uczestniczy brytyjska jednostka oceniająca zgodność.

Najprościej:

Great Britain: UKCA albo w wielu przypadkach CE,

Irlandia Północna: CE albo CE + UKNI w określonych przypadkach,

Unia Europejska: CE.

Dlatego przy sprzedaży do „UK” trzeba doprecyzować, czy chodzi o Anglię, Szkocję, Walię czy Irlandię Północną.

5. Jak UKCA odnosi się do norm UE?

W praktyce technicznej UKCA jest bardzo mocno powiązane z systemem CE, ponieważ wiele brytyjskich przepisów produktowych powstało na bazie dawnych przepisów unijnych. Wiele wymagań technicznych jest więc podobnych albo niemal identycznych.

Różnica polega jednak na języku prawnym.

W UE używa się pojęcia norm zharmonizowanych. Są to normy EN, których odniesienia zostały opublikowane w Dzienniku Urzędowym UE. Zastosowanie takiej normy może dawać domniemanie zgodności z wymaganiami właściwego aktu prawnego UE.

W Wielkiej Brytanii używa się pojęcia designated standards, czyli norm wyznaczonych przez UK. Zastosowanie takiej normy może dawać domniemanie zgodności z właściwymi wymaganiami brytyjskimi.

W praktyce bardzo często norma będzie wyglądała podobnie, np.:

EN 60335 w UE,

BS EN 60335 w Wielkiej Brytanii,

albo:

EN 62368-1 w UE,

BS EN 62368-1 w Wielkiej Brytanii.

Często treść techniczna może być taka sama lub bardzo podobna, ale status prawny jest inny. Dla CE patrzymy na normy zharmonizowane UE. Dla UKCA patrzymy na brytyjskie designated standards.

6. Czy raporty pod normy EN można wykorzystać dla UKCA?

Często tak, ale trzeba to sprawdzić.

Jeżeli brytyjska designated standard odpowiada normie EN użytej w raporcie, raport może być praktycznie przydatny do wykazania zgodności. Przykładowo raport z badania według EN 60335 albo EN 62368-1 może być użyteczny, jeżeli brytyjska wersja BS EN jest zgodna lub równoważna.

Nie należy jednak automatycznie zakładać, że każdy raport CE zawsze wystarczy dla UKCA. Trzeba sprawdzić:

czy norma EN jest nadal aktualna,

czy istnieje odpowiednia norma BS EN / designated standard,

czy zakres normy pokrywa wszystkie ryzyka produktu,

czy brytyjskie przepisy nie mają dodatkowych wymagań,

czy produkt nie wymaga udziału UK Approved Body,

czy raport dotyczy dokładnie tego samego modelu, partii i wersji produktu.

W praktyce często dokumentacja CE może być podstawą do przygotowania

dokumentacji UKCA, ale nie zawsze można ją po prostu skopiować bez analizy.

7. Deklaracja zgodności UE a UK Declaration of Conformity

Dla CE przygotowuje się EU Declaration of Conformity.

Dla UKCA przygotowuje się UK Declaration of Conformity.

Te dokumenty są podobne, ale nie powinny być traktowane jako ten sam dokument. Deklaracja UK powinna odnosić się do właściwych brytyjskich przepisów, a nie tylko do unijnych dyrektyw i rozporządzeń.

Przykład:

Dla produktu elektrycznego w UE deklaracja może odnosić się do:

Low Voltage Directive 2014/35/EU,

EMC Directive 2014/30/EU,

RoHS Directive 2011/65/EU.

Dla rynku brytyjskiego deklaracja UK powinna odnosić się do odpowiednich brytyjskich przepisów, np.:

Electrical Equipment (Safety) Regulations 2016,

Electromagnetic Compatibility Regulations 2016,

Restriction of the Use of Certain Hazardous Substances in Electrical and Electronic Equipment Regulations 2012.

Jeżeli produkt ma być sprzedawany zarówno w UE, jak i w Great Britain, najbezpieczniej przygotować dwa dokumenty:

EU Declaration of Conformity,

UK Declaration of Conformity.

Czasami firmy przygotowują jeden dokument łączony, ale musi on być bardzo dobrze opisany i zawierać zarówno podstawy prawne UE, jak i UK. W praktyce dwa osobne dokumenty są czytelniejsze i bezpieczniejsze.

8. UK Approved Body a EU Notified Body

W systemie CE, jeżeli wymagana jest ocena przez stronę trzecią, korzysta się z jednostki notyfikowanej UE, czyli EU Notified Body.

W systemie UKCA odpowiednikiem jest UK Approved Body.

Jeżeli produkt wymaga obowiązkowej oceny przez stronę trzecią i producent chce oznakować produkt UKCA, co do zasady potrzebna może być jednostka zatwierdzona w Wielkiej Brytanii. Jeżeli jednak dla danej kategorii produktu Wielka Brytania nadal uznaje CE, w praktyce możliwe może być korzystanie z dokumentacji CE na potrzeby rynku Great Britain.

Trzeba sprawdzić to sektorowo. Inne zasady mogą dotyczyć wyrobów medycznych, wyrobów budowlanych, produktów kolejowych, środków ochrony indywidualnej, urządzeń ciśnieniowych albo innych produktów wymagających strony trzeciej.

Najważniejsze: certyfikat EU Notified Body nie jest automatycznie certyfikatem UK Approved Body. To są różne systemy prawne.

9. Czy produkt może mieć jednocześnie CE i UKCA?

Tak, produkt może mieć jednocześnie CE i UKCA, jeżeli spełnia wymagania obu systemów i oba oznakowania są naniesione prawidłowo.

To często jest praktyczne rozwiązanie dla firm, które sprzedają ten sam produkt w UE i w Wielkiej Brytanii.

Trzeba jednak pamiętać, że podwójne oznakowanie oznacza podwójną odpowiedzialność:

produkt musi spełniać przepisy UE,

produkt musi spełniać przepisy UK,

dokumentacja musi potwierdzać oba systemy,

deklaracje zgodności muszą być poprawne,

normy muszą być właściwe dla obu rynków,

etykieta i instrukcja muszą spełniać wymagania rynku docelowego.

Nie wystarczy dodać znak UKCA obok CE, jeżeli nie sprawdzono brytyjskich przepisów.

10. Co z importerem i adresem w UK?

Jeżeli produkt jest wprowadzany na rynek Great Britain, trzeba sprawdzić obowiązki podmiotów gospodarczych w łańcuchu dostaw. W zależności od roli firmy może być wymagane podanie danych producenta, importera lub upoważnionego przedstawiciela.

Importer, który wprowadza produkt na rynek brytyjski, powinien upewnić się, że produkt ma:

poprawne oznakowanie,

dane identyfikacyjne produktu,

dane producenta,

dane importera, jeżeli wymagane,

instrukcję w języku angielskim,

ostrzeżenia,

deklarację zgodności,

dokumentację techniczną dostępną dla organów nadzoru.

Jeżeli firma sprzedaje produkt pod własną marką albo modyfikuje produkt w sposób wpływający na zgodność, może przejąć obowiązki producenta.

11. Dokumentacja techniczna dla UKCA

Dokumentacja techniczna dla UKCA działa podobnie jak przy CE. Musi wykazywać, że produkt spełnia wymagania właściwych przepisów.

Typowa dokumentacja obejmuje:

opis produktu,

zdjęcia produktu,

rysunki techniczne,

schematy elektryczne,

BOM,

specyfikację komponentów,

ocenę ryzyka,

raporty badań,

zastosowane normy,

instrukcję obsługi,

ostrzeżenia,

etykietę,

UK Declaration of Conformity,

certyfikaty UK Approved Body, jeżeli są wymagane,

dane producenta i importera,

procedury kontroli produkcji.

Dokumentacja powinna być przechowywana przez okres wymagany w danym sektorze. W wielu przypadkach będzie to 10 lat, ale trzeba sprawdzić konkretną regulację.

12. Czy UKCA oznacza inne badania niż CE?

Niekoniecznie.

W wielu przypadkach badania techniczne będą bardzo podobne, bo normy UK i EN są często zbieżne. Problem nie polega więc zawsze na tym, że trzeba wykonać zupełnie nowe testy. Problem polega na tym, że trzeba prawidłowo przypisać dokumentację do właściwego systemu prawnego.

Przykład: jeżeli produkt elektryczny ma raporty pod EN 60335 i EN 55014, te raporty mogą być technicznie przydatne zarówno dla CE, jak i UKCA. Ale deklaracja zgodności dla UE i deklaracja zgodności dla UK powinny wskazywać właściwe przepisy i właściwe normy dla danego rynku.

W praktyce importer powinien zapytać:

Czy raporty są aktualne?

Czy normy EN mają odpowiedniki BS EN?

Czy UK uznaje CE dla tej kategorii produktu?

Czy potrzebuję UKCA, czy wystarczy CE?

Czy muszę przygotować UK Declaration of Conformity?

Czy produkt wymaga UK Approved Body?

Czy etykieta i instrukcja są poprawne dla UK?

13. Fast-Track UKCA – o co chodzi?

Wielka Brytania rozwija rozwiązania, które mają ograniczyć dublowanie procedur między CE i UKCA. Jednym z kierunków jest tzw. Fast-Track UKCA, czyli możliwość zastosowania UKCA w sytuacji, gdy produkt spełnia uznawane wymagania UE.

W praktyce oznacza to, że dla niektórych produktów i sektorów dokumentacja oparta na przepisach UE może pomóc w wykazaniu zgodności na rynku brytyjskim.

Nie należy jednak traktować tego jako automatycznego zwolnienia z analizy. Trzeba sprawdzić, czy dany produkt i sektor faktycznie są objęte takim podejściem oraz jakie warunki trzeba spełnić.

14. Produkty, przy których trzeba szczególnie uważać

Szczególną ostrożność trzeba zachować przy produktach, dla których zasady UKCA/CE mogą być sektorowo inne, np.:

wyroby medyczne,

wyroby budowlane,

produkty kolejowe,

środki ochrony indywidualnej wyższego ryzyka,

urządzenia ciśnieniowe,

urządzenia gazowe,

produkty wymagające udziału strony trzeciej,

produkty z nowymi wymaganiami technicznymi,

produkty, dla których UK i UE zaczęły rozchodzić się regulacyjnie.

W takich przypadkach nie wystarczy ogólna informacja, że „UK uznaje CE”. Trzeba sprawdzić konkretną regulację sektorową.

15. Praktyczna checklista dla importera

Jeżeli chcesz wprowadzić produkt na rynek UK, sprawdź:

Czy chodzi o Great Britain czy Irlandię Północną?

Czy produkt podlega oznakowaniu UKCA/CE?

Czy dla tej kategorii Great Britain uznaje CE?

Czy produkt ma poprawne CE?

Czy potrzebujesz UKCA mimo uznawania CE?

Czy zastosowane normy EN mają odpowiedniki w UK designated standards?

Czy raporty badań są aktualne?

Czy potrzebna jest jednostka trzecia?

Czy certyfikat pochodzi od EU Notified Body czy UK Approved Body?

Czy masz EU Declaration of Conformity?

Czy potrzebujesz UK Declaration of Conformity?

Czy etykieta ma poprawne dane producenta/importera?

Czy instrukcja i ostrzeżenia są po angielsku?

Czy dokumentacja techniczna jest kompletna?

Czy produkt ma być też sprzedawany w UE lub Irlandii Północnej?

16. Podsumowanie

UKCA to brytyjskie oznakowanie zgodności dla rynku Great Britain, czyli Anglii, Szkocji i Walii. Powstało po Brexicie jako odpowiednik CE, ale w praktyce Wielka Brytania nadal uznaje CE dla wielu kategorii produktów.

Relacja między UKCA a normami UE jest bliska, ponieważ wiele brytyjskich wymagań pochodzi z dawnych przepisów unijnych. Normy EN i BS EN często są takie same lub bardzo podobne, ale ich status prawny jest inny. Dla CE liczą się normy zharmonizowane UE. Dla UKCA liczą się brytyjskie designated standards.

Dla importera najważniejsze jest proste rozróżnienie: CE jest potrzebne dla UE, UKCA dotyczy Great Britain, a Irlandia Północna ma osobne zasady. Nie wystarczy więc zapytać dostawcy, czy produkt ma CE albo UKCA. Trzeba sprawdzić rynek docelowy, właściwe przepisy, normy, deklarację zgodności, dokumentację techniczną i rolę jednostki oceniającej zgodność.