Rozporządzenie (UE) 2025/40, czyli nowe przepisy o opakowaniach. O co chodzi z PPWR?
Opakowanie przez lata było traktowane przez wiele firm jako temat drugorzędny: karton, folia, woreczek, naklejka, wypełniacz i koniec. Ważne było, żeby produkt wyglądał dobrze, nie uszkodził się w transporcie i dało się go sprzedać. Nowe unijne przepisy pokazują jednak, że opakowanie przestaje być osobnym „dodatkiem” do produktu. Staje się elementem zgodności, dokumentacji i odpowiedzialności firmy.
Rozporządzenie (UE) 2025/40 w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych, znane jako PPWR, zastępuje dotychczasową dyrektywę opakowaniową 94/62/WE. Rozporządzenie weszło w życie 11 lutego 2025 r., natomiast jego ogólne stosowanie rozpocznie się 12 sierpnia 2026 r.
Od tej daty firmy wprowadzające opakowania lub produkty w opakowaniach na rynek UE powinny mieć uporządkowaną zgodność opakowań. W praktyce oznacza to konieczność sprawdzenia, czy opakowanie spełnia wymagania PPWR, czy została przeprowadzona ocena zgodności, czy istnieje dokumentacja techniczna oraz czy została wystawiona deklaracja zgodności UE dla opakowania. Importer powinien także upewnić się, że opakowanie jest prawidłowo oznakowane, towarzyszą mu wymagane dokumenty, a dane producenta i importera są możliwe do ustalenia.
Szczególnie ważne jest to, że od 12 sierpnia 2026 r. nie będzie można wprowadzać do obrotu opakowań przeznaczonych do kontaktu z żywnością, jeżeli zawierają PFAS powyżej limitów określonych w rozporządzeniu. Dotyczy to zwłaszcza opakowań papierowych, kartonowych, powlekanych, tłuszczoodpornych, gastronomicznych, fast-foodowych i innych opakowań do żywności, gdzie takie substancje mogły być stosowane dla odporności na tłuszcz lub wodę.
Nie wszystkie obowiązki PPWR zaczną działać dokładnie tego samego dnia. Część wymagań będzie wchodzić etapami w kolejnych latach, między innymi w 2028, 2030, 2035 i 2040 r. Mimo to 12 sierpnia 2026 r. jest pierwszą kluczową datą praktyczną: od tego momentu PPWR staje się podstawowym aktem prawnym dla opakowań w UE, a firmy powinny być gotowe wykazać zgodność swoich opakowań.
To duża zmiana, ponieważ dyrektywa wymagała wdrożenia przez państwa członkowskie, a rozporządzenie stosuje się bezpośrednio w całej Unii Europejskiej. Celem nowych przepisów jest ujednolicenie zasad, ograniczenie odpadów opakowaniowych, zwiększenie realnego recyklingu oraz zmniejszenie ilości zbędnych opakowań.
W praktyce nowe przepisy będą ważne nie tylko dla producentów opakowań, ale też dla importerów, marek własnych, e-commerce, sprzedawców internetowych, dystrybutorów i firm, które pakują produkty pod własną marką.
1. Czym jest Rozporządzenie (UE) 2025/40?
Rozporządzenie (UE) 2025/40 dotyczy opakowań i odpadów opakowaniowych. Obejmuje cały cykl życia opakowania: od projektu, przez produkcję i użycie, aż po zbiórkę, recykling i gospodarowanie odpadem.
Nowe przepisy dotyczą między innymi:
ograniczania zbędnych opakowań,
projektowania opakowań nadających się do recyklingu,
minimalnej zawartości materiałów z recyklingu w opakowaniach z tworzyw sztucznych,
ograniczenia niektórych substancji niebezpiecznych,
dokumentacji technicznej,
deklaracji zgodności UE dla opakowania,
opakowań wielokrotnego użytku,
systemów ponownego użycia i napełniania,
sprzedaży internetowej i opakowań e-commerce,
rozszerzonej odpowiedzialności producenta.
Najważniejsza zmiana polega na tym, że opakowanie będzie trzeba traktować podobnie jak produkt regulowany. Nie wystarczy, że „jakoś wygląda” i „da się je wyrzucić”. Trzeba będzie wykazać, że spełnia konkretne wymagania prawne.
2. Czy PPWR oznacza CE dla opakowań?
Nie. To bardzo ważne.
Rozporządzenie 2025/40 nie oznacza, że opakowania będą miały znak CE. Wręcz przeciwnie: unijny ustawodawca wskazuje, że oznakowanie CE na opakowaniu mogłoby wprowadzać w błąd, bo nie byłoby jasne, czy CE odnosi się do opakowania, czy do produktu znajdującego się w środku.
Zgodność opakowania z PPWR ma być wykazywana inaczej: przez ocenę zgodności, dokumentację techniczną i deklarację zgodności UE.
Czyli przy opakowaniach nie pytamy: „czy ma CE?”, tylko:
czy opakowanie spełnia wymagania PPWR,
czy wykonano ocenę zgodności,
czy istnieje dokumentacja techniczna,
czy producent opakowania wystawił deklarację zgodności UE,
czy opakowanie jest prawidłowo oznakowane,
czy importer lub sprzedawca może wykazać zgodność w razie kontroli.
To podobne do systemu CE pod względem logiki dokumentacyjnej, ale bez samego znaku CE.
3. Dlaczego UE zmienia przepisy o opakowaniach?
Dotychczasowy system opierał się na dyrektywie 94/62/WE. Problem polegał na tym, że państwa członkowskie wdrażały ją w różny sposób, a rynek opakowań mocno się zmienił. Wzrosła sprzedaż internetowa, wzrosła ilość opakowań jednorazowych, a wiele opakowań było teoretycznie „recyklingowalnych”, ale w praktyce trudnych do przetworzenia.
Nowe przepisy mają ograniczyć kilka problemów:
zbyt dużą ilość odpadów opakowaniowych,
nadmierne opakowania i puste przestrzenie w paczkach,
trudne do recyklingu materiały wielowarstwowe,
stosowanie mylących oznaczeń środowiskowych,
brak jednolitych zasad oznakowania w UE,
zbyt niski udział materiałów z recyklingu,
opakowania projektowane bardziej pod marketing niż pod funkcjonalność,
problemy z kontrolą opakowań w e-commerce.
PPWR ma sprawić, że opakowania będą projektowane nie tylko pod sprzedaż, ale też pod recykling, ponowne użycie i mniejszy wpływ środowiskowy.
4. Kogo dotyczy nowe rozporządzenie?
PPWR dotyczy bardzo szerokiej grupy podmiotów. Nie chodzi wyłącznie o producentów kartonów, butelek czy folii. Przepisy mogą dotyczyć również firm, które wprowadzają na rynek produkty w opakowaniach.
W praktyce rozporządzenie może dotyczyć:
producentów opakowań,
dostawców materiałów opakowaniowych,
importerów opakowań,
importerów produktów zapakowanych,
marek własnych,
sprzedawców e-commerce,
dystrybutorów,
operatorów logistycznych,
firm pakujących produkty na zlecenie,
producentów żywności, kosmetyków, elektroniki, zabawek, tekstyliów i produktów konsumenckich,
podmiotów wprowadzających opakowania na rynek danego państwa członkowskiego.
Dla importera najważniejsze jest to, że nawet jeśli nie produkuje samego opakowania, może odpowiadać za produkt zapakowany, który wprowadza na rynek UE. Jeżeli zamawia produkt pod własną marką, zmienia opakowanie, projektuje grafikę, decyduje o materiale lub sprowadza gotowy produkt spoza UE, powinien sprawdzić również zgodność opakowania.
5. Ocena zgodności i deklaracja zgodności dla opakowania
Jedną z ważniejszych zmian jest obowiązek wykazania zgodności opakowania z wymaganiami rozporządzenia. Producent opakowania powinien przeprowadzić ocenę zgodności i przygotować dokumentację techniczną. Jeżeli zgodność zostanie wykazana, sporządza deklarację zgodności UE.
Deklaracja zgodności dla opakowania nie jest tym samym co deklaracja zgodności CE dla produktu. Może jednak działać podobnie jako formalne oświadczenie, że opakowanie spełnia wymagania właściwego aktu prawnego.
Dokumentacja techniczna może obejmować między innymi:
opis opakowania,
identyfikację typu opakowania,
materiał opakowaniowy,
skład materiałowy,
informacje o recyklingowalności,
dane dotyczące zawartości materiału z recyklingu,
informacje o substancjach ograniczonych,
wyniki badań lub obliczeń,
ocenę minimalizacji opakowania,
informacje o oznakowaniu,
deklarację zgodności UE,
dane producenta i importera.
Dla opakowań jednorazowych dokumentacja i deklaracja powinny być przechowywane przez 5 lat. Dla opakowań wielokrotnego użytku okres ten wynosi 10 lat.
6. Recyklingowalność opakowań
Jednym z głównych celów PPWR jest doprowadzenie do tego, aby opakowania na rynku UE były rzeczywiście recyklingowalne. Nie chodzi tylko o deklarację marketingową „recyclable”, ale o spełnienie określonych kryteriów projektowania pod recykling.
Od 2030 r. opakowania mają spełniać wymagania recyklingowalności na określonym poziomie. W praktyce oznacza to, że opakowanie będzie oceniane według klas lub stopni recyklingowalności. Opakowania, które nie osiągną minimalnego poziomu, nie będą mogły być wprowadzane na rynek.
Dla firm oznacza to konieczność sprawdzania takich elementów jak:
rodzaj materiału,
kolor tworzywa,
etykiety i sleeve’y,
kleje,
powłoki,
laminaty,
metalizacje,
nadruki,
możliwość oddzielenia elementów,
możliwość opróżnienia opakowania,
kompatybilność z systemami sortowania i recyklingu.
Przykład: opakowanie może wyglądać ekologicznie, ale jeśli jest wykonane z kilku trwale połączonych materiałów, ma ciemne tworzywo trudne do sortowania albo etykietę utrudniającą recykling, może nie spełnić nowych wymagań.
7. Minimalna zawartość recyklatu w opakowaniach z tworzyw sztucznych
PPWR wprowadza również wymagania dotyczące minimalnej zawartości materiałów z recyklingu w opakowaniach plastikowych. Chodzi o to, aby zwiększyć wykorzystanie odpadów pokonsumenckich jako surowca do produkcji nowych opakowań.
Wymagania będą zależeć od rodzaju opakowania i jego zastosowania. Inaczej traktowane będą opakowania kontaktowe, np. do żywności, kosmetyków lub produktów medycznych, a inaczej inne opakowania z tworzyw sztucznych. Dla części opakowań przewidziano wyjątki lub odrębne zasady.
Dla importerów oznacza to, że trzeba będzie pytać dostawcę nie tylko o typ tworzywa, ale też o udział recyklatu, źródło materiału, dokumenty potwierdzające pochodzenie i metodę obliczania zawartości materiału z recyklingu.
To szczególnie ważne przy:
butelkach plastikowych,
pojemnikach kosmetycznych,
opakowaniach e-commerce,
foliach,
woreczkach,
blistrach,
tackach,
opakowaniach zbiorczych,
opakowaniach transportowych.
8. PFAS i substancje niebezpieczne
Nowe przepisy zwracają uwagę również na substancje niebezpieczne w opakowaniach. Szczególnie ważne są ograniczenia dotyczące PFAS w opakowaniach przeznaczonych do kontaktu z żywnością.
PFAS, często nazywane „forever chemicals”, były stosowane między innymi ze względu na odporność na tłuszcz, wodę i zabrudzenia. Problem polega na tym, że są trwałe w środowisku i budzą poważne obawy zdrowotne oraz środowiskowe.
Dla firm oznacza to, że opakowania papierowe, kartonowe, powlekane, tłuszczoodporne, fast-foodowe, cukiernicze, piekarnicze lub gastronomiczne mogą wymagać dokładniejszej weryfikacji materiałowej.
W praktyce nie wystarczy zapewnienie „food grade” albo „eco packaging”. Trzeba sprawdzić, czy materiał spełnia konkretne ograniczenia, również w zakresie substancji niebezpiecznych.
9. Minimalizacja opakowań i pusta przestrzeń
PPWR mocno uderza w nadmierne opakowania. Chodzi o sytuacje, w których opakowanie jest większe niż potrzebne, ma fałszywe dno, podwójne ścianki, zbędne warstwy albo duży pusty obszar, który służy głównie efektowi marketingowemu.
Nowe przepisy wymagają ograniczenia opakowania do minimum potrzebnego do zapewnienia jego funkcji. Funkcją może być ochrona produktu, transport, higiena, bezpieczeństwo, informacja lub zgodność z prawem. Nie wystarczy jednak argument, że „większe pudełko lepiej wygląda”.
Szczególnie ważne będzie to dla e-commerce. W opakowaniach transportowych, zbiorczych i wysyłkowych pusta przestrzeń ma być ograniczona. W praktyce firmy będą musiały lepiej dobierać rozmiary kartonów, wypełniacze i formaty przesyłek.
To może dotknąć szczególnie:
kosmetyków,
elektroniki,
zabawek,
małych produktów premium,
zestawów prezentowych,
sprzedaży marketplace,
wysyłek kurierskich,
opakowań zbiorczych.
10. Ograniczenia niektórych formatów opakowań
Od 2030 r. część formatów opakowań ma być ograniczona lub zakazana. Dotyczy to wybranych zastosowań wskazanych w załącznikach do rozporządzenia.
Chodzi przede wszystkim o opakowania uznane za zbędne, trudne do uzasadnienia albo generujące niepotrzebne odpady. Przykłady mogą obejmować niektóre jednorazowe opakowania w gastronomii, hotelarstwie, handlu detalicznym lub przy pakowaniu świeżych produktów.
Dla firm oznacza to, że niektóre formaty, które dziś są normalnie stosowane, mogą wymagać zmiany przed 2030 r. Warto więc przy projektowaniu nowych opakowań sprawdzać nie tylko aktualne przepisy, ale również przyszłe ograniczenia.
11. Opakowania wielokrotnego użytku i systemy ponownego użycia
PPWR promuje opakowania wielokrotnego użytku oraz systemy ponownego użycia. Nie chodzi jednak o samo napisanie na opakowaniu „reusable”. Opakowanie wielokrotnego użytku musi być zaprojektowane tak, aby rzeczywiście mogło być używane wiele razy i funkcjonować w systemie ponownego użycia.
Taki system powinien obejmować między innymi:
możliwość zwrotu opakowania,
zachętę do oddania opakowania,
czyszczenie lub przygotowanie do ponownego użycia,
logistykę obiegu,
kontrolę jakości opakowania,
informację dla użytkownika.
Od 2030 r. pojawią się konkretne cele dotyczące ponownego użycia dla niektórych typów opakowań transportowych, zbiorczych, e-commerce oraz napojów. Dla części opakowań przewidziano wyjątki, np. w określonych sytuacjach dla kartonów, towarów niebezpiecznych lub opakowań zaprojektowanych specjalnie dla dużych maszyn i urządzeń.
12. E-commerce i opakowania wysyłkowe
Sprzedaż internetowa jest jednym z obszarów, które PPWR traktuje szczególnie poważnie. Wynika to z faktu, że e-commerce generuje ogromne ilości opakowań transportowych, kartonów, folii, kopert, wypełniaczy i etykiet.
Dla sprzedawców internetowych ważne będą przede wszystkim:
ograniczenie pustej przestrzeni w paczkach,
dobór właściwego rozmiaru opakowania,
ograniczenie zbędnych warstw,
możliwość stosowania opakowań wielokrotnego użytku,
prawidłowe oznakowanie materiału,
dokumentowanie zgodności opakowania,
kontrola opakowań używanych przez fulfillment lub operatorów logistycznych.
Jeżeli firma sprzedaje przez marketplace i korzysta z zewnętrznego magazynu, nadal powinna ustalić, kto odpowiada za opakowanie wysyłkowe i kto posiada dokumenty zgodności.
13. Oznakowanie opakowań
PPWR przewiduje bardziej zharmonizowane zasady oznakowania opakowań. Celem jest to, aby konsument wiedział, z jakiego materiału wykonane jest opakowanie i jak powinien je prawidłowo wyrzucić.
Nowe wymagania będą rozwijane przez akty wykonawcze, więc część szczegółów będzie dopiero doprecyzowana. Kierunek jest jednak jasny: mniej chaosu, mniej krajowych różnic i bardziej jednolite oznakowanie w całej UE.
Firmy powinny uważać na samodzielne tworzenie „eko-znaczków”, symboli recyklingu i deklaracji środowiskowych. Jeżeli oznaczenie może wprowadzać konsumenta w błąd albo sugerować cechy, których opakowanie nie ma, może zostać zakwestionowane.
14. Green claims, czyli ostrożnie z hasłami „eco”, „recyclable” i „biodegradable”
Nowe przepisy wpisują się w szerszy trend walki z greenwashingiem. Opakowanie nie powinno być reklamowane jako ekologiczne tylko dlatego, że jest brązowe, papierowe albo ma listek na etykiecie.
Hasła takie jak:
eco,
green,
recyclable,
biodegradable,
compostable,
sustainable,
plastic free,
natural,
environmentally friendly,
powinny być używane ostrożnie i tylko wtedy, gdy firma potrafi je udowodnić.
Szczególnie ryzykowne są ogólne deklaracje środowiskowe bez konkretnego wyjaśnienia. Lepiej napisać precyzyjnie, z czego wykonano opakowanie i jak należy je zagospodarować, niż używać szerokich haseł marketingowych bez dokumentów.
15. Rozszerzona odpowiedzialność producenta
PPWR wzmacnia również system rozszerzonej odpowiedzialności producenta, czyli EPR. W praktyce chodzi o to, że podmioty wprowadzające opakowania na rynek mają uczestniczyć w kosztach ich zbiórki, sortowania, recyklingu i zagospodarowania.
Dla firm oznacza to obowiązki administracyjne i kosztowe, które mogą obejmować:
rejestrację w odpowiednich systemach,
raportowanie masy i rodzaju opakowań,
opłaty opakowaniowe,
współpracę z organizacją odpowiedzialności producenta,
dokumentowanie ilości opakowań wprowadzanych na rynek,
rozliczanie różnych kategorii materiałowych.
W przypadku sprzedaży transgranicznej i e-commerce problem może być szczególnie trudny, ponieważ obowiązki mogą powstawać w kilku państwach członkowskich jednocześnie.
16. Co powinien sprawdzić importer lub sprzedawca?
Importer albo sprzedawca powinien zacząć od prostego audytu opakowań. Warto sprawdzić nie tylko produkt, ale też każde opakowanie, w którym trafia on do klienta.
Do sprawdzenia są między innymi:
opakowanie jednostkowe,
opakowanie zbiorcze,
opakowanie transportowe,
opakowanie e-commerce,
wypełniacze,
folie,
etykiety,
naklejki,
blister,
tacki,
zamknięcia,
instrukcje i insert packi,
elementy ozdobne,
materiały promocyjne dodawane do przesyłki.
Praktyczne pytania są następujące:
Z jakiego materiału wykonane jest opakowanie?
Czy opakowanie jest konieczne?
Czy jego rozmiar jest uzasadniony?
Czy zawiera zbyt dużo pustej przestrzeni?
Czy nadaje się do recyklingu?
Czy zawiera tworzywo sztuczne?
Czy musi zawierać recyklat?
Czy ma kontakt z żywnością?
Czy może zawierać PFAS lub inne substancje ograniczone?
Czy jest prawidłowo oznakowane?
Czy istnieje dokumentacja techniczna?
Czy producent opakowania wystawił deklarację zgodności UE?
Kto odpowiada za opakowanie w łańcuchu dostaw?
Czy opakowanie będzie zgodne po 2030 r.?
17. Kiedy nowe przepisy zaczynają obowiązywać?
Rozporządzenie weszło w życie w 2025 r., a jego ogólne stosowanie rozpoczyna się od 12 sierpnia 2026 r. Część obowiązków ma jednak inne terminy, np. 2028, 2030, 2035 lub 2040, zależnie od rodzaju wymagania.
Najważniejsze daty praktyczne to:
2025 r. – wejście w życie rozporządzenia,
12 sierpnia 2026 r. – ogólna data rozpoczęcia stosowania,
2028 r. – ważne akty wykonawcze i część wymagań oznakowania,
2030 r. – kluczowa data dla recyklingowalności, części ograniczeń formatów opakowań, minimalnej zawartości recyklatu i wybranych celów ponownego użycia,
2035 r. – dalszy etap wymagań dotyczących skutecznego recyklingu,
2040 r. – podwyższone cele dla części obowiązków dotyczących recyklatu i ponownego użycia.
Dla firm oznacza to, że nie należy czekać do ostatniego momentu. Opakowania projektowane dziś mogą być sprzedawane przez kilka lat, więc warto już teraz sprawdzać, czy nie będą problematyczne po 2026 lub 2030 r.
18. Co to oznacza w praktyce?
Nowe przepisy zmieniają podejście do opakowań. Opakowanie nie będzie już tylko kosztem marketingowo-logistycznym. Będzie elementem zgodności produktu.
Dla firm oznacza to konieczność współpracy między kilkoma obszarami:
zakupami,
projektowaniem produktu,
grafiką,
marketingiem,
logistyką,
compliance,
dostawcą opakowań,
producentem produktu,
magazynem,
fulfillmentem,
księgowością i raportowaniem środowiskowym.
Jeżeli marketing chce duże pudełko premium, logistyka chce dużo wypełniacza, a compliance nie zna składu materiału, powstaje ryzyko. PPWR wymusza bardziej uporządkowane podejście.
19. Podsumowanie
Rozporządzenie (UE) 2025/40, czyli PPWR, to jedna z najważniejszych zmian w prawie opakowaniowym w Unii Europejskiej. Nie dotyczy wyłącznie producentów opakowań. Może dotyczyć każdego, kto wprowadza na rynek produkt w opakowaniu.
Najważniejsze zmiany to: obowiązek wykazania zgodności opakowań, dokumentacja techniczna, deklaracja zgodności UE, projektowanie pod recykling, ograniczenie nadmiernych opakowań, minimalna zawartość recyklatu w opakowaniach plastikowych, ograniczenia PFAS w opakowaniach do żywności, nowe oznakowanie, większa kontrola e-commerce oraz rozwój opakowań wielokrotnego użytku.
Najważniejsze dla importerów jest jedno: przy produkcie nie sprawdza się już tylko samego wyrobu. Trzeba sprawdzić również opakowanie. To, co kiedyś było traktowane jako detal, może stać się powodem problemów przy sprzedaży, kontroli lub audycie dokumentacji.